LEEFTIJDSGEBONDEN MACULADEGENERATIE (LMD)

De macula is het centrum van ons netvlies, waar het centrale beeld gezien wordt, en wat dus instaat voor ons scherp zicht, en het zien van details (nodig voor lezen, rijden, gezichten herkennen).

Leeftijdsgebonden maculadegeneratie is een aandoening van dat centrale netvlies, en de meest voorkomende oorzaak van verlies van het zicht bij 60 plussers in de westerse wereld.  In Europa zijn er al miljoenen patiënten en hun aantal stijgt nog jaarlijks.

We onderscheiden 2 vormen, de droge en de natte vorm.  Bij de droge en meest voorkomende vorm vormen zich drusen, kleine bleke vlekjes in het netvlies, en wordt het netvlies geleidelijk aan dunner en gaat het zicht langzaam achteruit. Dit proces kan jaren duren.  Soms kan een droge vorm evolueren naar de natte vorm met een ernstiger prognose.

Bij de natte vorm groeien er nieuwe, abnormale bloedvaten achter het netvlies.  Deze veroorzaken bloedingen en uiteindelijk littekens.  Dit leidt tot een snelle en ernstige achteruitgang van het zicht, alhoewel nooit tot volledige blindheid.  Het perifere zicht, wat nuttig is om zich in de wereld te bewegen, maar geen scherp beeld geeft, blijft behouden.

Risicofactoren

De belangrijkste risicofactoren heeft u helaas niet in de hand, zoals leeftijd, erfelijkheid, geslacht.  Een aantal andere kunt u wel zelf beperken, door te stoppen met roken, zorgen voor een evenwichtige voeding (met weinig verzadigde maar veel omega-3-vetzuren, groene groenten, fruit, vis en noten) en zorgen voor voldoende beweging.  Daarenboven is het aanbevolen (van jongs af aan) uw ogen te beschermen tegen fel UV licht.

Symptomen

Bij LMD gaat het centrale zicht pijnloos en geleidelijk achteruit.  De eerste verschijnselen kunnen beperkt zijn tot de indruk dat men meer licht nodig heeft om duidelijk te kunnen lezen.  Verder kan er metamorfopsie optreden, dit is het waarnemen van rechte lijnen als gekromd of vervormd.  In gevorderde stadia treden centrale scotomen op, dit zijn vlekken in het centrale gezichtsveld.

Testen en onderzoeken

Het Amsler-rooster is een eenvoudige test die u ook zelf, thuis, kunt uitvoeren. Zo kunt u verandering in het gezichtsvermogen opsporen, zoals vervorming en scotomen

Bij de oogarts wordt uw verte- en nabijzicht opgemeten en wordt, na indruppelen van pupilverwijdende medicatie, het netvlies onderzocht.  Na onderzoek aan de microscoop zijn vaak nog bijkomende onderzoeken noodzakelijk.

Een OCT (optische coherntie tomografie) geeft een dwarsdoorsnede van het netvlies weer, een beetje zoals een echografie. Deze hoge resolutiebeelden geven de afzonderlijke lagen van het netvlies weer en zijn vooral nuttig om de opstapeling van vocht tussen en onder de structuren aan te tonen en op te volgen.

Een Fluorescentie angiografie is een techniek om digitale foto’s van het netvlies te maken en door inspuiting van een speciale kleurstof de bloedvaten van het netvlies beter in beeld te brengen.  Ook kan men zo goed de lekkage vanuit abnormale bloedvaten zien.

Behandeling

Bij alle vormen van maculadegeneratie worden bijkomende voedingssupplementen aanbevolen.  Deze bestaan uit vitaminen, antioxidantia, carotenoïden (retinale pigmenten) en omega-3-vetzuren.  Inname van deze voedingsstoffen kan helpen de evolutie te vertragen.

Bij de natte vorm worden geneesmiddelen met een remmende werking op de bloedvatengroei gebruikt.  Deze anti VEGF middelen dienen met een injectie in het oog worden toegediend en dit herhaaldelijk (gemiddeld 7 keer het eerste jaar).  Sinds het ontwikkelen van deze behandeling is de prognose van de ziekte veel verbeterd.

Soms echter is behandeling niet mogelijk of niet succesvol, en dan is het belangrijk te weten dat er een groot gamma van hulpmiddelen bestaat voor slechtzienden, gaande van vergrootglas over digitale leesloupe en telescoopbrillen, tot aangepaste computers en beeldschermloupes.  Bovendien zijn er ook praktische hulpmiddelen voor het dagelijks leven, om koken, telefoneren, hobby’s, etc terug gemakkelijker te maken.